Aktualności

To nie była pestka. Jak pasja zaowocowała zmianą w Warce


Grupa seniorów ogląda film wyświetlany na sporej, drewnianej ścianie. Niedługo wcześniej była ona tłem dla występu lokalnego gitarzysty, a potem miejscem animacji dla dzieci. To efekt postawionej niedawno na wareckim rynku „Skrzynki Kontaktowej” , dzięki której mieszkańcy mogą angażować się w różnorodne działania kulturalne. To także jeden z elementów  projektu „Owoc naszej pasji” zrealizowanego w ramach Programu „Lokalne Partnerstwa Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności”.

Skrzynka zmieniła obraz wareckiego rynku. Wcześniej postrzegany był przez mieszkańców jako miejsce nieciekawe, ale aktywiści chcieli go odczarować. Gdy pojawiła się tam mini scena, drewniany mebel w przestrzeni miejskiej – jak mówią o niej ludzie zaangażowani w „Owoc naszej pasji” – rynek się zmienił, stał się miejscem lokalnych wydarzeń kulturalnych, miejscem jednoczącym, wspólnym. Dziś to miejsce animacji, wydarzeń kulturalnych i społecznych. Wiele z nich nawiązuje do jabłka – tutejszego produktu regionalnego. Na rynku w Warce stanęła skrzynka, bo to właśnie w skrzynkach transportuje się jabłka. Wkomponowuje się więc w klimat i tradycje okolicy, budując przywiązanie do tego niezwykłego miejsca.

Jabłko bez wstydu

– „Jabłko jest naszym produktem regionalnym, ale zawsze traktowaliśmy je po macoszemu” – mówi Dorota Lenarczyk ze Stowarzyszenia W.A.R.K.A. Z entuzjazmem opowiada o wszystkich działaniach podjętych w ramach partnerstwa. Zaowocowały zmianą podejścia wareckiej społeczności do owocu, którego nieco się wstydzili, zamiast mówić o nim z dumą.

„Owoc naszej pasji” to projekt o ambitnym celu: zmiana podejścia mieszkańców jabłkowego zagłębia do rośliny, która to zagłębie żywi. Choć może to być zaskakujące, podejście wielu mieszkańców wcale nie było pozytywne. – Tutaj wszyscy są jakoś powiązani z jabłkami. Albo mają sad, albo są dziećmi sadowników, albo pracują w firmach pośrednio czy bezpośrednio obsługujących jabłkowy rynek. Mimo to zawsze pokutowało przekonanie, że nie za bardzo jest czym się chwalić. Mieliśmy poczucie, że mówi się o nas pogardliwie jabcoki i sami czuliśmy dyskomfort. Ludzie nie myśleli, że mamy świetne produkty. Za to mówili, że w sadownictwie ciężka praca, że owoce pryskane są śmierdzącą chemią i zatruwającą środowisko” – opowiada Dorota Lenarczyk, jedna z twórczyń projektu.

Dla turystów i „lokalsów”

Jednym z kluczowych działań na rzecz zmiany społecznego postrzegania lokalnego skarbu było utworzenie Szlaku Jabłkowego. „Skrzynka Kontaktowa” jest częścią tego szlaku, który powstawał od 2017 roku. To trasa turystyczna spajająca w całość znajdujące się w Warce i okolicy różnorodne miejsca związane z jabłkiem. Na szlaku są między innymi gospodarstwa sadownicze, sortownie jabłek, restauracje serwujące regionalne potrawy, browar warecki, który też szczyci się produktami z jabłkową bazą – relacjonuje Dorota Lenarczyk. Łącznie to 19 miejsc. Na miejskim rynku stoi tablica pokazująca, gdzie można szukać jabłkowych specjałów, a całość prezentuje historię sadownictwa na ziemi wareckiej, od niewielkich gospodarstw rodzinnych, aż po nowoczesne systemy produkcji i dystrybucji owoców. Realizacja tak ambitnego przedsięwzięcia nie byłaby możliwa bez solidarnej współpracy kilkudziesięciu partnerów, takich jak: organizacje pozarządowe, instytucje kultury, urząd gminy, przedsiębiorcy, szkoły czy lokalne media.

Szlak ma dwie kluczowe role. Jedna jest oczywista: to zachęta i ułatwienie dla turystów zainteresowanych „największym sadem Europy”, jak nazywa się ziemie warecką i grójecką. Druga – nie mniej ważna – to jednoczenie społeczności lokalnej wokół tego, co dla niej było ujmą, choć powinno być jej dumą. – Chodziło o to, żeby dostrzec potencjał, który kryje się w jabłkach, wartość jaką dla nas stanowią i pokazać mieszkańcom naszego regionu, że jabłka nie są niczym wstydliwym, tylko czymś, czym możemy i powinniśmy się szczycić – mówi Lenarczyk. Dzięki temu dobro wspólne przynosi korzyści wszystkim członkom lokalnej społeczności.

Jabłka turlają się dalej

Siłą projektu jest też jego trwałość. Twórcy Skrzynki Kontaktowej myślą o niej nadal. Mebel powstał wspólnymi wysiłkami lokalnych rzemieślników i sadowników.  W sezonie letnim, gdy ustawiana jest Skrzynka, ciągle coś tu się dzieje. Mieszkańcy Warki aranżują wokół niej zieleń, organizują kolejne wydarzenia, dbają, żeby ich mebel żył życiem społeczności. Organizowane na rynku w Warce imprezy początkowo kręciły się wokół jabłkowej tematyki. Kolejne „Jarmarki Szlaku Jabłkowego” połączone są z wydarzeniami kulturalnymi. Była prezentacja tanga, liczne zabawy dla dzieci, potańcówka. Dekoracje z jabłek przygotowywały koła gospodyń wiejskich.

Na tym nie koniec: w Warce już czterokrotnie zorganizowano „Zimową Odmianę” (w nawiązaniu do różnych odmian jabłek). To jarmark zimowy, także z jabłkiem w tle. Są jabłka pieczone na ognisku, są skrzyniopalety zamiast stolików i jabłkowe ozdoby. Je się jabłka i jabłka się przerabia. Wybiera się także królową szarlotki.

Organizatorzy konsekwentnie budują jabłkową markę w Warce. Kolejnym pomysłem było „Jabłko na widelcu”. – Zachęciliśmy restauracje, producentów jabłek i jabłkowych przetworów czy koła gospodyń wiejskich, żeby zgłosili swoje produkty do lokalnej certyfikacji. Produkt musi być zrobiony z jabłek wareckich. Miejsca serwujące lokalne specjały lub je produkujące oznaczane są wspólnym znakiem. Certyfikat ma własne charakterystyczne logo. Miejsca wtopione w lokalną siłę są dzięki temu widoczne – mówi Dorota Lenarczyk. Produkty i potrawy wyróżnione certyfikatem „Jabłka na Widelcu” prezentowane były co miesiąc na łamach „Kuriera Wareckiego”.

W ramach projektu zorganizowano też akcję malowania przystanków na drogach dojazdowych do Warki. W kilku miejscach na wiatach autobusowych pojawiła się malowana jabłoń i koszyk z jabłkami – ten sam motyw, który spaja cały Szlak Jabłkowy. O jabłkową spójność twórcy Partnerstwa Lokalnego bardzo dbają. Ale i wychodzą już poza owoce. Jak twierdzą, Jabłkowy Szlak i Skrzynka Kontaktowa tak bardzo zmieniły oblicze Warki i lokalną społeczność, że można się już pokusić o rozszerzanie działalności o kolejne tematy, rozwijać wspólne zainteresowania mieszkańców. Być może więc nie wszystko będzie wkrótce naznaczone jabłkiem, co nie zmienia faktu, że będzie wspólne dla wszystkich mieszkańców ziemi wareckiej.

 

Marcin Chłopaś

Pociąg do tradycji Gmina: Chrzanów
O projekcie
PLAŻA- przyszłość, ludzie, animacja, życie, atmosfera Gmina: Lubiewo
O projekcie
Gminnym szlakiem z Kicakiem Gmina: Hażlach
O projekcie
Skwer D-O-M – Działamy-Odpoczywamy-Motywujemy Gmina: Krotoszyn
O projekcie
Przystanek Warmia Gminy: Dywity, Dobre Miasto
O projekcie
Zapłocie to odnowa i szansa dla Rzeczniowa! Gmina: Rzeczniów
O projekcie
Skwer Kultury Gmina: Kudowa-Zdrój
O projekcie
Start-up: TV na mur-beton Gmina: Międzyrzecz
O projekcie
Start-up: ZaPUSZCZAmy korzenie Gmina: Niepołomice
O projekcie
Start-up: Jak dobrze mieć sąsiada – olesko-kluczborskie inspiracje Gminy: Olesno, Kluczbork
O projekcie
Robimy wiochę! Sołectwo na medal Gmina: Główczyce
O projekcie
Młodzi odkrywają tajemnice i potencjał regionu – budujemy Centrum Aktywności „Wulkan” Gmina: Złotoryja
O projekcie
Młodzieżowa Straż Leśna Gmina: Niemce
O projekcie
Wielkowiejska misja – niska emisja! Gmina: Wielka Wieś
O projekcie
Z tradycyjnym chlebem w XXI wiek Gmina: Szadek
O projekcie
Owoc naszej pasji Gmina: Warka
O projekcie
Kalejdoskop partnerstwa Gminy: Myślenice, Dobczyce
O projekcie
Sieć miejsc przyjaznych młodzieży Gminy: Błażowa, Boguchwała, Chmielnik i Lubenia
O projekcie
Moja i Twoja Historia Gmina: Strachówka
O projekcie
Jarmark Rozmaitości Gmina: Trzciel
O projekcie
Młodzi Gospodarze Gmina: Staszów
O projekcie
Otwarci na Różnorodność Gminy: Ełk, Stare Juchy, Kalinowo, Prostki
O projekcie
Kolorowo-karpiowo – szlakiem karpia po Dolinie Baryczy Gminy: Milicz, Żmigród, Twardogóra, Cieszków, Krośnice, Przygodzice, Sośnie, Odolanów
O projekcie
Stoczek Łukowski – Miasto Walki i Oręża Gmina: Stoczek Łukowski
O projekcie
Wspólna przestrzeń – wspólne sprawy Gmina: Supraśl
O projekcie
Powiat Dębicki Wolontariatem Malowany Gminy: Dębica, Miasto Dębica, Brzostek, Pilzno, Żyraków, Czarna, Jodłowa
O projekcie
Gmina Dwikozy w partnerstwie ze środowiskiem
O projekcie
TV-oja okolica – poznaj ją! Gminy: Grodzisk Mazowiecki, Milanówek, Podkowa Leśna, Baranów, Żabia Wola, Jaktorów
O projekcie
Wystrzałowa przyjaźń drawsko-złocieniecka Gminy: Drawsko Pomorskie, Złocieniec
O projekcie
Małych miasteczek portret własny Gminy: Cybinka, Słubice
O projekcie
Mazurski Inkubator Tradycji Regionu Gminy: Ruciane-Nida, Pisz, Mikołajki, Biała Piska
O projekcie
Od przedszkola do seniora Gminy: Czerwonka-Leszczyny
O projekcie
Przestrzeń SOWA w Biłgoraju (S – Solidarni, O – Otwarci, W – Wolni, A – Aktywni) Gminy: Biłgoraj, Zwierzyniec
O projekcie
Z ręcznikiem i piosenką przez życie Gminy: Hajnówka, Bielsk Podlaski
O projekcie
SARI – lokalny fundusz sportowy Gmina: Żory
O projekcie
Dwa brzegi. Trochę jak sąsiedzi Gminy: Bodzanów, Słubice
O projekcie
Przestrzeń faktycznie publiczna Gminy: Malechowo, Koszalin
O projekcie
Turystyka wyjątkową wizytówką Ziemi Kamiennogórskiej Gminy: Kamienna Góra, Lubawka, Marciszów
O projekcie
Kalejdoskop aktywności Gmina: Tomaszów Lubelski
O projekcie
Wisła wraca do Solca Gmina: Solec nad Wisłą
O projekcie
Akademia młodzieżowych innowatorów Gmina: Nidzica
O projekcie
Dajmy czadu! – Żywiec bez czadu! Gmina: Żywiec
O projekcie
Młodzi gniewni – partnerstwo dla młodych Gminy: Zaleszany, Baranów Sandomierski, Nowa Dęba, Gorzyce, Pysznica
O projekcie
Otwieracz – uwolnij przestrzeń publiczną Gminy: Tczew, Pelpin, Gniew
O projekcie
Podłącz się do Marianny i jej pozytywnej energii Gminy: Bystrzyca Kłodzka, Międzylesie, Lądek Zdrój, Stronie Śląskie
O projekcie
Rakszawa – nowy przystanek na turystycznym szlaku Gmina: Rakszawa
O projekcie
Wolontariat bieszczadzki Gminy: Lesko, Ustrzyki Dolne
O projekcie
Społeczna (re)akcja – stop krzywdzeniu dzieci Gminy: Sokółka
O projekcie