Dajmy czadu! – Żywiec bez czadu!

Gmina: Żywiec

GRUPA INICJATYWNA
Palenie odpadów w domowych piecach – to problem, o którym wie cała Polska, ale chyba najbardziej z tego powodu cierpią mieszkańcy gór i turyści. Ekologiczna dywersja i podtruwanie sąsiadów? Żywiec także krztusił się i dusił. Było to punktem wyjścia dla Żywieckiej Fundacji Rozwoju, która pod hasłem „Żywiec bez czadu” zebrała 14 partnerów, w tym Urząd Miasta, szkoły, lokalne kino i zmobilizowała wszystkich do działania na rzecz dobra wspólnego – by wreszcie odetchnąć z ulgą.

DOBRO WSPÓLNE
Fundacja rozumiała potrzeby lokalnej społeczności bardziej niż ktokolwiek inny – bądź co bądź tworzyli ją rdzenni mieszkańcy Beskidu. Wszyscy skarżyli się na zanieczyszczenie powietrza. Co bardziej uważni obserwatorzy wskazywali na charakterystyczny osad na budynkach, a prasa wielokrotnie pisała o niebezpieczeństwach wychodzenia z domu wprost w smog. W efekcie wzajemnego szkodzenia sobie palonymi śmieciami ruch turystyczny malał, a wśród żywczan rosła zachorowalność na astmę. Mimo to ludzie nadal palili w piecach codziennymi odpadkami. Wysokie grzywny nie przynosiły efektów. Liderzy partnerstwa wiedzieli więc, że zmiany zachowania mieszkańców nie sposób dokonać przez pouczanie, zakazy i kary. Nad zmianą postaw postanowili pracować przez zabawę.

DZIAŁANIA
Partnerstwo wniosło do miasta nietypowe sposoby edukacji ekologicznej. Nakręć film, zrób zdjęcie, napisz wypracowanie szkolne, wymyśl plakat na piknik ekologiczny – tak do włączania się w akcję zachęcano mieszkańców. Hasło projektu znali wszyscy – „Kocham Żywiec, nie palę śmieci, a Ty?”. Oprócz wspomnianych akcji ulicami miasta jeździł „Czadowy autobus”, który trąbił o smogu i o tym jak go nie tworzyć. Na różne sposoby ludzie dowiadywali się o numerze ekotelefonu – linii obywatelskich zgłoszeń. Partnerstwu udało się stworzyć dialog międzypokoleniowy wokół ekologii – dzieci i młodzież zawstydzali dorosłych, którzy nocami wrzucali śmieci do pieca. W Kinie „Janosik” widzowie oglądali konkursowe amatorskie filmy w ramach eko-kampanii. W centrum miasta można do dziś oglądać graffiti przeciwko paleniu śmieci – „Dajmy czadu! – Żywiec bez czadu!”.

Oczywiście, nie od razu widać było efekty wszystkich działań. Ale według partnerów wielu mieszkańców Żywca zmieniło swoją postawę na pro-ekologiczną – szczególnie te środowiska, które wykazywały się zupełnym brakiem eko-wrażliwości. Samorząd przyjął zaproponowane zmiany w systemie opłat za śmieci, które naliczane są teraz od mieszkańca, a nie od ilości odpadów. Akcja została również doceniona w konkursie na najlepszy projekt w pilotażowej edycji programu „Lokalne Partnerstwa PAFW”. Pierwsze miejsce w tym konkursie dało też uznanie jej za modelową w budowaniu dobra wspólnego.

REZULTATY
Co najważniejsze, Żywiec nadal zmienia się pod wpływem akcji, a partnerstwo kontynuuje działania – np. w pięknym parku przed Pałacem Żywieckim co sezon słychać dźwięki muzyki. Dzieci bawią się pod okiem instruktorów, młodzież ściga się na rowerach, a dorośli rozprawiają o ekologii na różne sposoby na licznych imprezach. Tak powstaje i jest podtrzymywane dobro wspólne, jakim jest czyste powietrze.

Jednak nie tylko to jest tu warte podkreślenia. Żywieckie działania wiele mówią o naturze każdej lokalnej aktywności – nie widzimy czegoś, o co bezustannie trzeba dbać. Pozwala to żyć we współpracy, w poczuciu zaufania do innych – to dobro wspólne. Jest jak powietrze – niezbędne do życia. Dajmy czadu tworząc je!

Gmina: Żywiec

PARTNERZY

  • Żywiecka Fundacja Rozwoju – lider partnerstwa
  • „Beskid” Spółka z o.o. Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi
  • Gazeta Żywiecka
  • Kino „Janosik” w Żywcu
  • Stowarzyszenie Kulturalne „Zwrotnica”
  • Stowarzyszenie „Salutare”
  • Szkoła Podstawowa nr 1 w Żywcu
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. A. Mickiewicza
  • Szkoła Tańca SWING Żywiec
  • „The Times Polska Dziennik Zachodni”
  • Urząd Miejski w Żywcu
  • Zespół Szkół Budowlano-Drzewnych im. AK w Żywcu
  • Zespół Szkół Drzewnych i Leśnych
  • Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych w Żywcu
20-04-2015
W Żywcu powstanie niebanalany „przechodnik”

W ramach projektu „Żywiecki Kalejdoskop” powstanie Quest, czyli rodzaj gry miejskiej czy zadania z narracją, które doskonale sprawdza się jako forma zwiedzania i poznawania miejsc a także dobrej zabawy. Quest każdemu daje szansę by, ciekawie spędzając czas z grupą znajomych czy rodziną, pokazać dane miejsce, miasto, dzielnicę od nieznanej strony, zwrócić uwagę na to, co […]

02-12-2013
Pracownia Dobra Wspólnego: Filmy mogą być eko

Kino Janosik zorganizowało konkurs filmowy, w ramach którego wyłoniono pięć filmów konkursowych, które stały się teraz wizytówką projektu jak i zachęcają do postawy ekologicznej. Jednakże, konkurs filmowy był jedynie pretekstem do dyskusji ekologicznej. W ramach projektu uruchomiono szereg dodatkowych działań, np. gra terenowa uwzględniająca osobliwości Żywca, jego historię a nade wszystko „postawę” proekologiczną, wystawa na […]

06-03-2013
Film o kampanii w Żywcu: dobro wspólne? czyste powietrze!

Pierwszy z siedmiu filmów o lokalnych partnerstwach można już zobaczyć na YouTube. Cykl rozpoczyna się filmem o kampanii „Dajmy czadu – Żywiec bez czadu”. Partnerzy z Żywca mówią o tym dlaczego czyste powietrze jest dla nich takie ważne. Polecamy! Kampania „Dajmy czadu – Żywiec bez czadu” jest świetnym przykładem wspólnych partnerskich działań wokół dobra wspólnego. […]

26-09-2011
Rozmowa z Dariuszem Paczkowskim w „Polityce”

Polecamy najnowszy numer tygodnika „Polityka” i wywiad z Dariuszem Paczkowskim, który robił graffiti przeciwko paleniu śmieci w kampanii „Dajmy czadu! – Żywiec bez czadu!”.   Link do pełnej treści artykułu tu.

05-05-2011
Żywiec bez czadu – kolejna odsłona

Tym razem Żywiecka Fundacja Rozwoju wraz z partnerami przygotowała dla mieszkańców piknik ekologiczny by zachęcić jeszcze niezdecydowanych do wspólnej walki na rzecz czystego powietrza. Działo się… oj działo… Piknik Ekologiczny 29.04 w Parku Żywieckim zaczął majówkę trochę na wesoło, trochę muzycznie, teatralnie, trochę uroczyście, a jucz na pewno bardzo ekologicznie. W programie były: spektakle, debata, […]

25-01-2011
W którą stronę pójść, aby zbudować trwałość partnerstwa?

Na takie pytanie starali się odpowiedzieć uczestnicy ostatnich już warsztatów z cyklu szkoleń lokalnych dla partnerstw, które zawiązały się w 2008 roku w ramach I edycji Programu Żywcu spotkaliśmy się z partnerstwami projektów z południowej Polski: „Żywiec bez czadu” – realizowanego w gminie Żywiec oraz „Podłącz się do Marianny i jej pozytywnej energii!” – realizowanego w czterech gminach […]

Gabriela Gibas
gabi@beskidy.org.pl


Piknik ekologiczny